Just another WordPress.com site

Ανδρέας Εμπειρίκος : Γεια και χαρά σου, Αίγαγρε

{Αφιέρωμα 3/3}

Ε π ι μ έ λ ε ι α :
Εύη Μαλλιαρού

 

 

Και το πολύ του Έρωτα κατάργησε τον Καιρό, κι ο Έρωτας κατάργησε τον Θάνατο

Κωστής Μοσκώφ, Η Σάρκα Σου Όλη

Αφού μόνον ο έρωτας τον θάνατον νικά
Θάναι η ποίησις  σ π ε ρ μ α τ ι κ ή
Απόλυτα ερωτική
Ή   δ ε ν  θ α  υ π ά ρ χ η

Ανδρέας Εμπειρίκος
«Μία ριξιά ζαριών…», Αι γενεαί πάσαι

 

ΤΟΥ ΑΙΓΑΓΡΟΥ

 

Πήδηξε ο αίγαγρος και στάθηκε σε μια ψηλή κορφή. Στητός και ρουθουνίζοντας κοιτάζει τον κάμπο και αφουγκράζεται πριν άλλο σκίρτημα σε άλλη κορφή τον πάη. Τα μάτια του λάμπουν σαν κρύσταλλα και μοιάζουν με μάτια αετού, ή ανθρώπου που μέγας οίστρος τον κατέχει. Το τρίχωμά του είναι στιλπνό και ανάμεσα στα πισινά του πόδια, πίσω και κάτω απ’ το κεντρί του, το μέγα σήμαντρον της απολύτου ορθοδοξίας ταλαντευόμενον σε κάθε σάλεμά του, βαριά και μεγαλόπρεπα κουνιέται.

Κάτω εκτείνεται ο κάμπος με τα λερά μαγνάδια του και τις βαρειές καδένες.

Ο αίγαγρος κοιτάζει και αφουγκράζεται. Από τον κάμπο ανεβαίνει μία μυριόστομη κραυγή ανθρώπων πνευστιώντων.

«Αίγαγρε! Αίγαγρε! Έλα σε μας για να χαρής και να μας σώσης».

Ο αίγαγρος κοιτάζει και αφουγκράζεται. Όμως δεν νοιάζεται καθόλου για όλου του κάτω κόσμου την βοή και την αντάρα. Στέκει στητός στα πόδια του, και όλο μυρίζει τον αέρα, σηκώνοντας τα χείλη του σαν σε στιγμές οχείας.

«Αίγαγρε! Αίγαγρε! Έλα σε μας για να ευφρανθής και να μας σώσης. Θα σε λατρέψουμε ως Θεό. Θα κτίσουμε ναούς για σένα. Θάσαι ο τράγος ο χρυσός! Και ακόμη θα σου προσφέρουμε πλούσια ταγή και όλα τα πιο ακριβά μανάρια μας… Για δες!»

Και λέγοντας οι άνθρωποι του κάμπου έσπρωχναν προς το βουνό ένα κοπάδι από μικρές κατσίκες σπάνιες, από ράτσα.

Ο Αίγαγρος στέκει ακίνητος και οσμίζεται ακόμη τον αέρα. Έπειτα, ξαφνικά, υψώνει το κεφάλι του και αφήνει μέγα βέλασμα, που αντηχεί επάνω και πέρα απ’ τα φαράγγια σαν γέλιο λαγαρό, και μονομιάς, με πήδημα γοργό, σαν βέλος θεόρατο ή σαν διάττων, ακόμη πιο ψηλά πετιέται.

Γεια και χαρά σου, Αίγαγρε! Γιατί να σου φαντάξουν τα λόγια του κάμπου και οι φωνές του; Γιατί να προτιμήσης του κάμπου τα κατσίκια; Έχεις ό,τι χρειάζεσαι εδώ και για βοσκή και για οχείες και κάτι παρά πάνω, κάτι που, μα τον Θεό, δεν ήκμασε ποτέ κάτω στους κάμπους – έχεις εδώ την Λευτεριά!

Τα κρύσταλλα που μαζώχθηκαν και φτιάξαν τον Κρυστάλλη, ο Διονύσιος Σολωμός ο Μουσηγέτης, ο Ανδρέας ο πρωτόκλητος και πρωτοψάλτης Κάλβος, ο Περικλής Γιαννόπουλος που ελληνικά τα ήθελε όλα κ’ έκρυβε μέσα του, βαθιά, μια φλογερή ψυχή Σαβοναρόλα, ο μέγας ταγός ο Δελφικός, ο Αρχάγγελος Σικελιανός που έπλασε το Πάσχα των Ελλήνων και ανάστησε (Πάσχα και αυτό) τον Πάνα, ο  εκ του Ευξείνου ποιητής ο Βάρναλης ο Κώστας , αι βάτοι αι φλεγόμεναι, ο Νίκος Εγγονόπουλος και ο Νικήτας Ράντος, ο Οδυσσεύς Ελύτης, που την ψυχή του βάφτισε στα ιωνικά νερά του Ελληνικού Αρχιπελάγους, ο εκ Λευκάδος ποιητής, αυγερινός και αποσπερίτης, ο Νάνος Βαλαωρίτης, αυτοί και λίγοι άλλοι, αυτοί που πήραν τα βουνά, να μην τους φάη ο κάμπος, δοξολογούν τον οίστρο σου και το πυκνό σου σπέρμα, γιε του Πανός και μιας ζαρκάδας Αφροδίτης.

Γεια και χαρά σου, Αίγαγρε, που δεν αγαπάς τους κάμπους ! Τι να τους κάνης: Ο ήλιος εδώ, κάθε πρωί, σηκώνεται ανάμεσα στα κέρατά σου! Στα μάτια σου λάμπουν οι αστραπές του Ιεχωβά και ο ίμερος ο άσβηστος του Δία, κάθε φορά που σπέρνεις εδώ, στα θηλυκά σου, την ένδοξη και απέθαντη γενιά σου!

Γεια και χαρά σου, Αίγαγρε, που δεν θα πας στους κάμπους! Γεια και χαρά σου, που πατάς τα νυχοπόδαρά σου στων απορρώγων κορυφών τα πιο υψηλά Ωσαννά!

Είπα και ελάλησα, Αίγαγρε, και αμαρτίαν ουκ έχω.

Γλυφάδα, 12.7.1960

Από τη συλλογή  Οκτάνα,  Αθήνα, Ίκαρος, 1980, σελ. 32-34

 

 

Marc Chagall : The Dance

 

 

ΟΙ  ΜΠΕΑΤΟΙ ή ΤΗΣ ΜΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΕΩΣ  ΟΙ  ΑΓΙΟΙ

 

Απεκρίθησαν  Σιδράχ,  Μισάχ και   Αβδεναγώ, λέγοντες τω βασιλεί Ναβουχοδονόσορ. «…γνωστον έστω σοι,  βασιλεύ, ότι τοις θεοίς σοι ου λατρεύομεν, και τη εικόνι τη χρυσή, η έστησας,ου προσκυνούμεν».Τότε ο Ναβουχοδονόσορ επλήσθη θυμού … και άνδρας ισχυρούς ισχύι είπε πεδήσαντας τον Σιδράχ, Μισάχ και  Αβδεναγώ  εμβαλείν εις την κάμινον την καιομένην … Και οι τρεις ούτοι… έπεσον εν μέσω της καμίνου…Και διεχέετο η φλοξ επάνω της καμίνου επί πήχεις τεσσαράκοντα εννέα· και διώδευσε και ενεπύρισεν ους εύρε περί την κάμινον των Χαλδαίων. Ο δε Άγγελος Κυρίου συγκατέβη άμα τοις περί τον Αζαρίαν εις την κάμινον, και εξετίναξε την φλόγα του πυρός της καμίνου…ως πνεύμα δρόσου διασυρίζον, και ουχ ήψατο αυτών το καθόλου το πυρ… Τότε οι τρεις, ως εξ ενός στόματος ύμνουν και ηυλόγουν και εδόξαζον τον  Θεόν  εν  τη καμίνω…

ΔΑΝΙΗΛ

Ο Αζαρίας , ο Ανανίας και ο Μισαήλ , ο Κερουάκ , ο Γκίνσμπεργκ και ο Κόρσο καθώς και προ αυτών ο μέγας πυρσός Ανδρέας Μπρετόν και η πλειάς του, και προ αυτών ακόμη ο κύκνος του Μοντεβιδέο Ισίδωρος Ducasse , ο Arthur Rimbaud , ο Raymond Roussel , ο Alfred Jarry και ωρισμένοι άλλοι , ως ο Henry Michaux και εκτός αυτών και άλλων εθνών εκπρόσωποι και τηλαυγείς αστέρες , όπως

Ο William Blake

O Shelley

O Poe και ο Χέρμαν Μέλβιλ

Ο David Thoreau

O Henry Miller

Και εκείνος ο μέγας ποταμός όμοιος με δρυ βασιλική ψηλός Walt Whitman

Ο Έγελος

Ο Κίρκεγκαρντ

Ο Λέων Τολστόη, κόσμος και ήλιος θερμουργός, πατήρ θεών και ανθρώπων

Ο Sigmund Freud

Ο Άγγελος Σικελιανός

Ο Αρίσταρχος των ηδονών και ο Κ. Π. Καβάφης

Ο Μαρξ

Ο Λένιν

Ο Κροπότκιν

Ο Μπακούνιν

Ο Böhme

O Νiτσε

O Victor Hugo

O Μωάμεθ

Ο Ιησούς Χριστός

Και ακόμη προ ολίγων ετών οι Essenin, Μαγιακόβσκη, Block (και θα μπορούσα να προσθέσω κι άλλους) ως παίδες εν τη καμίνω – έκαστος στην ιδική του γλώσσα –- έστω και αν όλοι δεν συμφωνούσαν μεταξύ των , άπαντες , εν τη καμίνω έψαλλαν και σήμερον ακόμη ψάλλουν,  με λόγια που μεθερμηνευόμενα — όχι από τους ορθολογιστάς -– το ίδιο νόημα, κατά βάθος, έχουν, απαράλλακτα όπως οι συγγενικές –- τουτέστιν οι από τα ίδια καύσιμα -– φωτιές, όπου και αν καίνε, την ίδια φλόγα κάνουν.

Και οι παίδες εξακολουθούν την μέρα και την νύκτα (όσοι πιστοί, όσοι ζεστοί, μεσ’ στις ψυχές σας σκύβοντας θα τους ακούστε) οι τίμιοι παίδες εξακολουθούν να ψάλλουν.

Και ενώ οι φλόγες της πυράς, περιδινούμεναι γύρω από τα σώματά των (ω Ιωάννα ντ’ Αρκ! ω Αθανάση Διάκο!),  με κόκκινες ανταύγειες φωτίζουν τα κτίσματα των Βαβυλώνων, των παλαιών και τωρινών και τις μορφές των Ναβουχοδονοσόρων, απ’ την λερή την άσφαλτο των λεωφόρων (lâchez tout, partez sur les routes) και απ’ τις σκιές των σκοτεινών παρόδων, από τα έγκατα της γης και από τα μύχια της ψυχής, από τους κήπους με τα γιασεμιά και τους υακίνθους και από τα βάθη των  δοχείων  που  τα  δυσώδη  απορρίμματα  περιέχουν  (lâchez  tout,  partez sur  les  routes),   απ’  τις  κραυγές  του  γλυκασμού  των  συνουσιαζομένων και από τους  στεναγμούς  της  ηδονής  των αυνανιζομένων, απ’ των  τρελών  τις  άναρθρες   φωνές και  απ’ των   βαρέων  καημών τις  στοναχές, ως  λάβα  ζεστή, ή  ως σάλπιγξ  μιας  αενάου  παρουσίας,  μα  προ  παντός  ως  σπέρμα,  ως  σπέρμα  ορμητικόν εν  ευφροσύνη  αναβλύζον,  αναπηδούν  και  ανέρχονται  στον  ουρανόν (Αλληλούϊα! Αλληλούϊα!) με  μάτια εστραμμένα  προς τα  επάνω, άκαυτοι  και  άφθαρτοι  εις  τον  αιώνα, μπεάτοι  και  προφητικοί (Αλληλούϊα! Αλληλούϊα!), ερωτικοί, υψιτενείς, μεμουσωμένοι, και  τώρα  και  πάντα (Αλληλούϊα! Αλληλούϊα!) με συνοδείαν   των  αγγέλων,  και τώρα  και  πάντα, τον  ερχομό  και  την  ανάγκη (Αλληλούϊα! Αλληλούϊα!) τον  ερχομό  και  την  ανάγκη  των  νέων  Παραδείσων  ψάλλουν!

Γραμμένο  στη  Γλυφάδα την πιο ζεστή  μέρα του  καλοκαιριού,  17.8.1963

Α ν δ ρ έ α ς  Ε μ π ε ι ρ ί κ ο ς

Οκτάνα, Αθήνα, Ίκαρος, 1980, σελ. 36-38

 

 

 

Ο Εμπειρίκος διαβάζει Εμπειρίκο

Ο  ποιητής  διαβάζει εδώ  την πρώτη εκδοχή του κειμένου, όπως εμφανίζεται στο  «ΕΠΙΜΕΤΡΟ», στο ίδιο βιβλίο (σελ.99-103), όπου επαναλαμβάνονται «ΤΟΥ ΑΙΓΑΓΡΟΥ»  και «ΟΙ ΜΠΕΑΤΟΙ…» με βάση τα χειρόγραφα.

Claude Debussy

Tο απομεσήμερο ενός φαύνου

About these ads

5 responses

  1. Χαρ. Αλβερτος

    Ενα μεγαλο Μπραβο αξιζει στην επιμελητρια αυτου του αφιερωματος στον Ανδρεα Εμπειρικο. Ιδιαιτερα δε για τη σημερινη αναρτηση. Κι αυτο, γιατι δεν περιοριστηκε στην δημοσιευση ποιηματων του μονο. Αλλα επεξεταθη και σε κειμενα του, απο τα οποια γινεται κατανοητο στον αναγνωστη το βαθος της πνευματικης του υποδομης. Και αποδεικνυεται οτι, οι μεγαλοι ποιητες και, γενικως, οι μεγαλοι καλλιτεχνες και θεση εχουν και αποψη για ολα τα προβληματα που βαζανιζουν τον ανθρωπο και την κοινωνια. Δεν ειναι κλεισμενοι στο καβουκι της και κοιτανε τον κοσμο αφ’ υψηλου.
    Εγω, θα ηθελα, μονο, να προσθεσω ολως περιληπτικα την αποψη του γιατρου και δοκιμιογραφου Σαββα Μιχαηλ για τον “Μεγαλο Ανατολικο” που, κατα την αποψη μου, εχει πολυ παρεξηγηθει απο τις νεες γενιες. Λεει λοιπον η, μαλλον γραφει σε μια θαυμασια παρουσιαση του πολυσελιδου μυθιστορηματος – κι οχι ποιηματος – αυτου :

    ” Το εργο του Σαντ δειχνει το ζοφο μεσα στην αυγη των Νεων Καιρων. Ειναι το λυκοφως μεσα στο λυκαυγες. Αντιθετα, εκεινο του Εμπειρικου δειχνει την αυγη μεσα στο ζοφο του αιωνα μας. Ειναι το λυκαυγες μεσα στο λυκοφως. [...] Ενας κοσμος χωρις μελλον, ομως, αρνειται ν’ ατενισει τον Ωκεανο του Μελλοντος που διασχιζει ο ‘Μεγαλος Ανατολικος’, εν πλω προς τον κοσμο-που-ερχεται.
    Ο ιδιος ο Εμπειρικος στο ‘Μεγα Ανατολικο’ κανει σαφες οτι δεν ειναι, απλως, διαφορετικος απο τον Σαντ : ειναι το αντιθετο του. Μας δινει, ετσι, το νημα για τη διεισδυση στον ερωτογραφικο του λαβυρινθο.”

    Θα προσεθετα οτι, ο Εμπειρικος ειναι παραγωγος ΗΘΟΥΣ, οπως πρεπει να ειναι και υπηρξαν παντα, ολοι οι Μεγαλοι Δημιουργοι!

    Νομιζω, ομως, καταχραστηκα το χωρο σας και τον χρονο σας.
    Ευχαριστω για τη φιλοξενια.
    Ευχομαι συνεχη προοδο.

    Νοεμβρίου 26, 2011 στις 10:12 πμ

  2. mi mou tous kyklous tarate

    Ευχαριστώ πολύ για το σχόλιό σας. Στην πραγματικότητα τα κείμενα αυτά είναι ποίηματα σε πεζή μορφή που πάλι αναδεικνύουν το πάθος και τον οίστρο στην έκφραση του Εμπειρίκου.

    Πιστεύω ότι ο “ερωτογραφικός λαβύρινθος” αποτελεί για τον ποιητή μια προσωπική πορεία προς την ελευθερία του πνεύματος.

    Εύη Μαλλιαρού

    Νοεμβρίου 26, 2011 στις 12:37 μμ

  3. Α. Π.

    Και οι παίδες εξακολουθούν την μέρα και την νύκτα (όσοι πιστοί, όσοι ζεστοί, μεσ’ στις ψυχές σας σκύβοντας θα τους ακούστε) οι τίμιοι παίδες εξακολουθούν να ψάλλουν . . . τον ερχομό και την ανάγκη των νέων Παραδείσων ψάλλουν οι ποιητές! Κι ανάμεσά τους ο Εμπειρίκος, μια στιβαρή πυριφλεγής ερωτική φωνή που αντηχεί . . . σαν γέλιο λαγαρό και μας ταξιδεύει στους μαγικούς του λαβύρινθους.
    Συγχαρητήρια στην ομάδα που μας χάρισε ένα ακόμη
    συναρπαστικό αφιέρωμα.

    Νοεμβρίου 26, 2011 στις 3:28 μμ

  4. mi mou tous kyklous tarate

    Συναρπαστικό και το σχόλιό σας Α.Π. που συμβάλλει με την αισιοδοξία του στο αφιέρωμα αυτό.

    Εύη Μαλλιαρού

    Νοεμβρίου 26, 2011 στις 4:11 μμ

  5. Χαρ. Αλβερτος

    Θα συμφωνησω απολυτα μαζι σας οτι ειναι ποιηματα σε πεζη μορφη. Ομως, τα ποιηματα σε πεζη μορφη δινουν τη δυνατοτητα στον ποιητη μιας πιο εκτενους, πιο λεπτομερους εκφρασης του οιστρου, του παθους και της πνευματικης του υποδομης. Ετσι γινεται και πιο κατανοητος απο περισσοτερους αναγνωστες, πιθανως, οχι τοσο “ειδικευμενους” στον αποκαλυπτικο χαρακτηρα της ποιησης. Αυτο ηθελα να κανω σαφες, ονομαζοντας τα κειμενα.

    Κι εγω σας ευχαριστω για την απαντηση σας.

    Νοεμβρίου 26, 2011 στις 6:00 μμ

Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 71 other followers