Just another WordPress.com site

Σαχτούρης : «… δὲν ξέρουν τί χρῶμα ἔχει ὁ οὐρανὸς»

«Ο  Μ ί λ τ ο ς  Σ α χ τ ο ύ ρ η ς  [29 Ιουλίου 1919- 29 Μαρτίου 2005] ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες μεταπολεμικούς ποιητές […] Σε ηλικία πέντε ετών εγκαταστάθηκε με την οικογένεια του μόνιμα στην Αθήνα. Με προτροπή του πατέρα του, το 1937 άρχισε σπουδές νομικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1938 δημοσίευσε με το ψευδώνυμο Mίλτος Xρυσάνθης ένα διήγημα στο περιοδικό Εβδομάδα. Το 1939 πέθανε ο πατέρας του και ο ίδιος λίγα χρόνια αργότερα, αν και βρισκόταν στο τέταρτο έτος της Νομικής, έκαψε τα βιβλία που διάβαζε, αποφασισμένος να επιδοθεί αποκλειστικά στην ποίηση. Η πρώτη του επαφή με την ποίηση ήταν την Άνοιξη του 1941. Το 1943 γνωρίστηκε με τον  Ο δ υ σ σ έ α   Ε λ ύ τ η  και  τον   Ν ί κ ο   Ε γ γ ο ν ό π ο υ λ ο  με τον οποίο συνδέθηκε με στενή φιλία. Ως ποιητής στον χώρο των γραμμάτων εμφανίστηκε, ύστερα από παρότρυνση του Ελύτη, το 1944 στο περιοδικό Τα Νέα Γράμματα. Τον επόμενο χρόνο κυκλοφόρησε η πρώτη του ποιητική συλλογή “Η Λησμονημένη”. Το 1948 εξέδωσε τις “Παραλογαίς” και ακολούθησαν και άλλες πολλές, με αποκορύφωμα το “Με τo πρόσωπο στον τοίχο”, 1952,  το οποίο εκείνη την εποχή πούλησε πέντε αντίτυπα, αν και ήταν το καλύτερο έργο του. Στις αρχές τις δεκαετίας του 1960 άρχισαν οι κριτικοί να δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στα ποιήματά του Σαχτούρη. Στην διάρκεια της λογοτεχνικής του πορείας τιμήθηκε με τρία κρατικά βραβεία. Απεβίωσε στις 29 Μαρτίου 2005 στην Αθήνα.

Ο Σαχτούρης αν και επηρεάστηκε από τον υπερρεαλισμό δεν αφομοιώθηκε σε αυτόν και θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι ξέφυγε από αυτόν αποκτώντας μια καθαρά προσωπική φωνή. Μπορεί όμως με ευκολία να χαρακτηριστεί ως ένας ποιητής του παραλόγου και του συμβολισμού. Η γλώσσα των ποιημάτων του είναι ελλειπτική, λιτή, τραγική, σκυθρωπή και σοβαρή. Επίσης η ποίηση του ως προς τη δομή είναι ενιαία, δηλαδή εμπειρίες οι οποίες συνεχώς αναπαράγονται με μια κυκλική φορά, ενώ διακρίνει κανείς μια έντονη εικονοποιία.

Τα ποιήματά του είναι εμπνευσμένα από την περίοδο της κατοχής και της μεταπολεμικής εποχής».

Πηγή:

 http://entexnon.blogspot.com/2010/07/1919-2005.html

 

 

«… ένας δημιουργός του κλειστού χώρου, θεληματικά αταξίδευτος, μοναχικός…»

«…χωρίς να αρνείται το ρόλο που έπαιξε το κίνημα [του υπερρεαλισμού] στην ποίησή του, προτιμά να μην τη χαρακτηρίζει υπερρεαλιστική αλλά  ιδιότυπα δραματική και λυρική. Η επιλογή δύο θετικών συμβόλων, όπως ο ουρανός και το άσπρο, φανερώνουν μια συμφιλίωση με την ιδέα του θανάτου και αποδεικνύουν ότι δεν αντιμετωπίζεται από τον ποιητή εχθρικά, ακριβώς το αντίθετο:

Μια μέρα θα γίνω ο μέγας κηπουρός
Θα φυτεύω θα κλαδεύω θα ποτίζω
Θα ’χω το σπίτι μου πάνα σ’ ένα σύννεφο
Θ ’ανάβω τα όνειρά μου με τον ήλιο».

«Η ζωγραφική έκφραση διέπει τα περισσότερα ποιήματα του Σαχτούρη-αναφέρει η Πηγή Κουτσογιαννοπούλου. Ο τρόπος γραφής του μας παραπέμπει σε μια σειρά από εικόνες, δηλωτικές τις ιδέας και του μηνύματος του. Ο ίδιος ο ποιητής μιλάει για ζωγραφισμένη ποίηση. Στο ποίημα ‘‘Τα δώρα’’, ο πίνακας αποτελείται από δύο επίπεδα: τη γη με τον αιμόφυρτο ποιητή να δέχεται δώρα, το χαμόγελο, το κοχύλι, το σφυρί. Στο σταυρό καρφώνεται ο ποιητής και καρφώνει τα πόδια των περαστικών, οι οποίοι δακρυσμένοι κοιτάζουν τον ουρανό ‘’γη της επαγγελίας’’. Και στον ουρανό, ο τεχνοκρατικός πολιτισμός δημιουργεί τις ίδιες ανάγκες και τα ίδια προβλήματα:

ὅμως κοιτάζουν τὶς οὐράνιες ρεκλάμες
καὶ μιὰ ζητιάνα ποὺ πουλάει τσουρέκια
στὸν οὐρανό»

Πηγή:

http://culture.anampa.gr/view5.php?id=5044

 

 

 

René Magritte : Homesickness

 

 

Τ Ε Σ Σ Ε Ρ Α   Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α

 

σ τ ε ρ ο σ κ ο π ε ί ο

 

Διαρρῆχτες τοῦ ἥλιου
δὲν εἶδαν ποτέ τους πράσινο κλωνάρι
δὲν ἄγγιξαν φλογισμένο στόμα
δὲν ξέρουν τί χρῶμα ἔχει ὁ οὐρανὸς

Σὲ σκοτεινὰ δωμάτια κλεισμένοι
δὲν ξέρουν ἂν θὰ πεθάνουν
παραμονεύουν
μὲ μαῦρες μάσκες καὶ βαριὰ τηλεσκόπια
μὲ τ᾿ ἄστρα στὴν τσέπη τους βρωμισμένα μὲ ψίχουλα
μὲ τὶς πέτρες τῶν δειλῶν στὰ χέρια
παραμονεύουν σ᾿ ἄλλους πλανῆτες τὸ φῶς

Νὰ πεθάνουν

Νὰ κριθεῖ κάθε Ἄνοιξη ἀπὸ τὴ χαρά της
ἀπὸ τὸ χρῶμα του τὸ κάθε λουλούδι
ἀπὸ τὸ χάδι του τὸ κάθε χέρι

ἀπ᾿ τ᾿ ἀνατρίχιασμά του τὸ κάθε φιλὶ

 

 

René Magritte : On the Threshold of Liberty

 

 

Τ ὰ   δ ῶ ρ α

 

Σήμερα φόρεσα ἕνα
ζεστὸ κόκκινο αἷμα
σήμερα οἱ ἄνθρωποι μ᾿ ἀγαποῦν
μιὰ γυναίκα μοῦ χαμογέλασε
ἕνα κορίτσι μοῦ χάρισε ἕνα κοχύλι
ἕνα παιδὶ μοῦ χάρισε ἕνα σφυρί

Σήμερα γονατίζω στὸ πεζοδρόμιο
καρφώνω πάνω στὶς πλάκες
τὰ γυμνὰ ποδάρια τῶν περαστικῶν
εἶναι ὅλοι τους δακρυσμένοι
ὅμως κανεὶς δὲν τρομάζει
ὅλοι μείναν στὶς θέσεις ποὺ πρόφτασα
εἶναι ὅλοι τους δακρυσμένοι
ὅμως κοιτάζουν τὶς οὐράνιες ρεκλάμες
καὶ μιὰ ζητιάνα ποὺ πουλάει τσουρέκια
στὸν οὐρανό

Δυὸ ἄνθρωποι ψιθυρίζουν
τί κάνει τὴν καρδιά μας καρφώνει;
ναὶ τὴν καρδιά μας καρφώνει
ὥστε λοιπὸν εἶναι ποιητής

 

 

 

René Magritte : The Liberator

 

 

 Ο ὐ ρ α ν ό ς

 

Πουλιὰ μαῦρες σαΐτες τῆς δύσκολης πίκρας
δὲν εἶν᾿ εὔκολο πράμα ν᾿ ἀγαπήσετε τὸν οὐρανὸ
πολὺ μάθατε νὰ λέτε πὼς εἶναι γαλάζιος
ξέρετε τὶς σπηλιές του τὸ δάσος τοὺς βράχους του;
ἔτσι καθὼς περνᾶτε φτερωτὲς σφυρίχτρες
ξεσκίζετε τὴ σάρκα σας πάνω στὰ τζάμια του
κολλοῦν τὰ πούπουλά σας στὴν καρδιά του

Καὶ σὰν ἔρχεται ἡ νύχτα μὲ φόβο ἀπ᾿ τὰ δέντρα
κοιτᾶτε τ᾿ ἄσπρο μαντίλι τὸ φεγγάρι του
τὴ γυμνὴ παρθένα ποὺ οὐρλιάζει στὴν ἀγκαλιά του
τὸ στόμα τῆς γριᾶς μὲ τὰ σάπια τὰ δόντια του
τ᾿ ἄστρα μὲ τὰ σπαθιὰ καὶ μὲ τοὺς χρυσοὺς σπάγγους
τὴν ἀστραπὴ τὸν κεραυνὸ τὴ βροχή του
τὴ μακριὰ ἡδονὴ τοῦ γαλαξία του

[Ἀπό τή συλλογή Ἡ πληγωμένη Ἂνοιξη ]

 

 

 

 

René Magritte : The Blank Page

(Λεπτομέρεια)

 

 

 

Ὁ   γ γ λ ο ς   ζ ω γ ρ ά φ ο ς   κ α ί  π ο ι η τ ή ς

 D a n t e  G a b r i e l  R o s s e t t i  γ ρ ά φ ε ι   

 μ έ   τ ό    χ έ ρ ι    μ ο υ    ἓ ν α    π ο ί η μ α

 

Ἄκου!
Σοῦ ἔλεγα τότε τὴν ἀλήθεια
τὴν ἤξερα τότε τὴν ἀλήθεια

– Ὄχι, μοῦ ἔλεγες
τὰ πουλιὰ φυτρώνουν
τὰ γουρούνια πετᾶνε
τὰ λουλούδια περπατᾶνε
οἱ ἄνθρωποι, λένε πάντα ψέματα

σοῦ ἔδειχνα ἕνα πουλὶ
ἔλεγες – Εἶναι λουλούδι
σοῦ ἔδειχνα ἕνα λουλούδι
ὄχι, ἔλεγες – Εἶναι πουλὶ

κι οἱ ἄνθρωποι λένε πάντα ψέματα

τώρα ἐγὼ βλέπω τὸ φεγγάρι
αὐτὸ τὸ σπασμένο σπαστικὸ
παιδὶ
ποὺ ὁ Ἰούλιος Βὲρν
ἔλεγε κάποτε:
– Οἱ ἄνθρωποι θὰ τὸ κατοικήσουν
βλέπω
αὐτὸ τὸ μεγάλο χιονισμένο φέρετρο
ποὺ ρίχνουν κάθε μέρα μὲ κρότο
πάνω του πρόκες
κι ἐπιμένουνε
νὰ τ᾿ ὀνομάζουν

ΓΗ

ἴσως νὰ εἶχες δίκιο τότε

γι᾿ αὐτὸ μπόρεσες καὶ ἔζησες
γι᾿ αὐτὸ μπόρεσα καὶ ἔζησα

ΑΥΓΗ

 

 

 

[Από τή συλλογή Χρωμοτραύματα]

Άλλες πηγές:

Ποιήματα 1945-1971, εκδόσεις Κέδρος 1977
http://www.sarantakos.com/kibwtos/ssahtouris.html

 


 

Παραθέτουμε στο πρωτότυπο ένα  ποίημα του  W a l t  W h i t m a n  (1819-1892) με παρόμοια θεματική :

W h e n   I  H e a r d   t h e   L e a r n ’ d  A s t r o n o m e r

When I heard the learn’d astronomer;
When the proofs, the figures, were ranged in columns before me;
When I was shown the charts and the diagrams, to add, divide, and measure them;
When I, sitting, heard the astronomer, where he lectured with much applause in the

lecture-room,
How soon, unaccountable, I became tired and sick;
Till rising and gliding out, I wander’d off by myself,
In the mystical moist night-air, and from time to time,
Look’d up in perfect silence at the stars.

 

 

Μίλτος Σαχτούρης

Αποσπάσματα από την εκπομπή »Περισκόπιο» της ΕΤ1

O Σαχτούρης διαβάζει Σαχτούρη

Σαχτούρης – Σπανός

9 responses

  1. λατρεύω τον Σαχτούρη και πρέπει να πω πως η παρουσίαση για ακόμη μια φορά

    είναι πολύ καλή

    καλημέρα

    Οκτωβρίου 11, 2011 στο 11:24 πμ

    • Silena,
      η λέξη «λατρεύω» αποδίδει και τη δική μου σχέση μ’ αυτόν τον πολύ μεγάλο ποιητή. Η λέξη «μοιράζομαι» την προσπάθεια που επαινείς. Ελπίζω τα βίντεο να αναπληρώνουν κάπως τις ελλείψεις.

      Σπύρος

      Οκτωβρίου 11, 2011 στο 1:35 μμ

  2. mi mou tous kyklous tarate

    «Να πεθάνουν» οι «διαρρήχτες του ήλιου»-με τα λόγια αυτά ξορκίζει ο ποιητής το κακό.

    Οι κύκλοι μου ταράσσονται καθώς συντάσσονται με τις ποιητικές λέξεις…

    Έρχονται σκοτεινοί καιροί, αποκαλυπτικές ημέρες…

    Οκτωβρίου 11, 2011 στο 11:25 πμ

    • mmtkt
      ξορκίζει, όπως λες!
      Όσο για τους καιρούς, μπορούμε να είμαστε «ατάραχοι μπροστά στην θύελλα», όπως και «χαμογελαστοί μπροστά στην γαλήνη». Έχουμε πολύ μεγαλύτερες αντοχές απ’ ό,τι νομίζουμε.

      «Their eyes mid many wrinkles, their eyes,
      Tkeir ancient, glittering eyes, are gay.»

      «I am content to live it all again
      And yet again, if it be life to pitch
      Into a frog-spawn of a blind man’s ditch…
      I am content to follow to its source
      Every event in action or in thought;…
      We must laugh and we must sing,
      We are blest by everything,
      Everything we look upon is blest.»

      Σίγουρα θυμάσαι…

      Σπύρος

      Οκτωβρίου 11, 2011 στο 1:53 μμ

      • mmtkt

        Κι αν δεν πεθάνουν,

        Να φύγουν! Να πάνε αλλού! :)))))))))

        Οκτωβρίου 12, 2011 στο 2:17 μμ

  3. ΑΝΔΡΕΑΣ Τ

    Αυτός ο μοναχικός ποιητής πόσο μεγαλή συντροφιά μας κάνει.

    Οκτωβρίου 12, 2011 στο 8:38 πμ

    • Τα είπες όλα Ανδρέα.

      Σπύρος

      Οκτωβρίου 12, 2011 στο 9:15 πμ

  4. BAΣΙΛΙΚΗ ΦΡΑΓΚΟΥ

    Πολύ καλή ανάρτηση.Εύγε!
    Ειδικά το πρώτο video με τον Μ.Σ όπου λέει ότι δεν χρησιμεύει σε τίποτε να παρίσταται ο ποιητής σε συμπόσια,σε συνέδρια και όλα τα συναφή και ότι το έργο του ΜΟΝΟ μετράει!

    Φιλικά
    Β .Φ .

    Οκτωβρίου 12, 2011 στο 2:46 μμ

  5. A. Π.

    Εικαστική επιλογή αντάξια των αναρτήσεων
    και του αναρτήσαντος!

    Οκτωβρίου 12, 2011 στο 10:44 μμ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s